ابزار کنترل کیفیت

ابزار کنترل کیفیت

کنترل کیفیت (Quality Control)

هر محصول یا خدماتی که تولید می شود (برای همیشه در نظر داشته باشید که مفهوم تولید فقط برای کالا نیست بلکه خدمات هم تولید می‌ شوند) باید دارای یه سطح مشخصی از کیفیت باشند. تعریف کیفیت به طور جامع در حوزه مدیریت کیفیت ارائه شده است، اما بطور خلاصه کیفیت به معنی یک محصول یا خدمتی است که باید حداقل های استانداردهای تعریف شده برای آن محصول یا خدمت را داشته باشد و  منطبق بر سطح رضایت و خواسته مشتری باشد.

این کیفیت موارد مختلفی را شامل می شود ازجمله:

اندازه، جنس، قابلیت های فیزیکی و شیمیایی، ظاهر، دوام و….، تا کنترل کیفیت (نظارت بر انطباق محصول یا خدمت) انجام و کالا یا خدمت تولید یا ارائه شود.

در دانش کنترل کیفیت بر طبق یک فرآیند تعریف شده، در بازه‌های زمانی مشخص تعداد مشخصی از محصولات را انتخاب کرده (که به آن نمونه گیری می‌ گویند) و کیفیت آنها را با ابزارهای مختلف اندازه‌ گیری می‌ کنند و سپس با استفاده از یکسری تکنیک های آماری تعیین می‌ کنند که آیا محصول / خدمت تولید شده با کیفیت هست یا خیر، اگر نیست مشکل از کجاست؟ و چه باید کرد؟

نکته کلیدی در فلسفه کنترل کیفیت همین لزوم نمونه‌ گیری است، به عبارت دیگر اگر ما بتوانیم و توجیه زمانی و هزینه ای داشته باشیم که تمام محصولات / خدمات تولید شده را کنترل کنیم، اساسا شاید نیازی به این علم نباشد، بنابراین زمانی این دانش وارد عمل می‌ شود که مثلا توجیه نداشته باشد کل 100 هزار قطعه تولیدی روزانه یک کارخانه را دانه به دانه کنترل کرد، پس چاره‌ای نیست که  تعدادی از آنها را کنترل کرده و اگر با کیفیت بودند نتیجه بگیریم که کل قطعات با کیفیت بوده و آماده ورود به بازار هستند.

اما آیا با چند نمونه حق داریم این نتیجه را بگیریم؟

نمونه‌ها را از کدام قسمت برداریم؟ اساسا چه نتیجه‌ای می‌توانیم بگیریم، می‌توانیم بگوییم همه آنها صددرصد خوب هستند، یا حق داریم بگوییم با احتمال 80 یا 90 درصد خوب هستند؟ این دسته از سوال ها و سوال های بیشمار دیگری وجود دارد که نیاز استفاده از دانشی بنام کنترل کیفیت را ایجاد می کند.

 

برای رسیدن به این دانش ،باید به اصول زیربنایی این دانش توجه و تسلط یافت. بنابراین باید با موارد زیر آشنا شد:

  • فرایندهای انجام کار
  • اصول نمونه گیری
  • اصول نتیجه گیری

 

همانطور که مشخص است، ابزار اصلی دانش کنترل کیفیت شامل مفاهیم، تکنیک ها و روش های علم آمار است.

بطور کلی، فرایند کنترل کیفیت شامل مراحل زیر می باشد :

  1. تعیین استانداردهای کیفی هر محصول (یعنی وقتی می‌گوییم کیفیت مورد قبول یعنی چه از نظر اندازه، مقاومت و …)
  2. مقایسه موارد تحت کنترل با استانداردها
  3. یافتن انحرافات
  4. انجام اقدامات اصلاحی

تعاریف تکمیلی

کيفيت يعني شايستگی جهت استفاده‌ ای خاص و ميزاني است که يک محصول انتظارات مصرف کننده خود را برآورده می سازد. کيفيت يک ماهيت چند گانه شامل ابعاد زير است:

عملکرد: آيا محصول می تواند وظيفه مورد نظر را  انجام دهد؟

قابليت اطمينان: هرچند وقت يکبار محصول خراب می شود؟

قابليت دوام: چه مدت محصول دوام می آورد؟

قابليت تعمير پذيری: به چه سادگی می توان محصول را تعمير کرد؟

زيبايی: محصول چگونه به نظر می رسد؟

ويژگی ها: محصول چه کار هايی انجام می دهد؟

انطباق با استاندارد ها: آيا محصول دقيقا همانگونه که مورد نظر طراح بوده است توليد گرديده؟

کيفيت درک شده: محصول يا شرکت ازچه شهرتی برخوردار است؟

کنترل کیفیت: تعیین فاصله بین وضعیت موجود با وضعیت مطلوب و اتخاذ اقدامات اصلاحی مناسب.

تضمین کیفیت: داشتن نگرش فرآیندی و تبدیل آن به شاخصه های کمی جهت تعیین اثربخشی فرآیندها.

مدیریت کیفیت جامع: کیفیت برای همه – از کسی معیوب تحویل نگیر به کسی هم معیوب تحویل نده.

کنترل آماری فرایند (Statistical Process Control)

تعریف کنترل آماری فرآیند: مجموعه ای از ابزارهای قدرتمند برای حل مسئله که از طریق کاهش تغییرات محصولات خروجی، قابلیت یک فرایند را بهبود می دهد و آنرا تثبیت می بخشد.

ابزار کنترل کیفیت

5 هدف از کنترل آماری فرآیند: 

  • شناسایی مهم ترین و اثر گذارترین مشخصه‌های کیفی و متغییرهای متعدد هر محصول برای کیفیت محصول
  • شناسایی زمانی که باید فرآیند را اصلاح کرد و زمانی که باید آن را به حال خود گذاشت
  • بیشتر شدن کیفیت محصولات و قطعات تولیدی و همگونی کل فرایند تولید و کنترل کیفیت و کلا بهبود مستمر کیفیت
  • کاهش هزینه‌های ضایعات ، دوباره کاری ها و تصحیح اشتباهات و جلوگیریی از تکرار خطاها در تولید و کنترل
  • انتقال اطلاعات درباره نحوه انجام شدن کار تولید در نوبت ها و شیفت های کاری مختلف که مبنای تصمیم گیری را بدست پیشگیری و جلوگیری از خطا و تکرار آن سوق می‌دهد

کنترل فرآیند آماری SPC

کنترل فرآیند آماری مجموعه‌ ای از استراتژی‌ ها، تکنیک‌ ها و اقدامات انجام شده توسط یک سازمان، به‌ منظور اطمینان از کیفیت بالای تولید یک محصول یا ارائه خدمات با کیفیت است. در واقع، SPC یک عبارت گمراه‌ کننده است که بسیاری از مردم اغلب در فرآیند ساخت و تولید از آن بهره می‌ برند در حالی که برای پیشرفت و بهبود نتایج در قسمت‌ های دیگر مانند فروش و کارکنان مفید است. همچنین این روش سیستماتیک در عملیات، فعالیت‎‌ها و خدمات صنعتی بسیاری می‌ تواند مورد استفاده قرار گیرد.
یک فرآیند، مجموعه‌ ای از مراحل، علل و شرایط فعالیت را تشکیل می‌ دهد که ورودی‌ ها را به خروجی تبدیل می‌ کند، برای مثال در یک صنعت هواپیمایی رزرو، بار، اداره، بارگیری مسافران، خدمات غذا و … مجموعه‌ ای از اجزا و مراحل این صنعت هستند. قابل ذکر است که نسبت خروجی به ورودی، بهره‌وری نامیده می‌شود.

ابزار هفتگانه کنترل آماری فرایند:

 کنترل آماری فرایند SPC مجموعه ای توانا از حل مشکل است که باعث ثبات در فرایندهای تولیدشده می‌شود و توانایی تولید محصول باکیفیت را بالا می برد. این تکنیک مجموعه ای از هفت ابزار قوی است که به آنها “ابزار هفتگانه کیفیت” می‌گویند. این ابزارها عبارتند از:

  1. برگه ثبت داده ها
  2. هیستوگرام
  3. نمودار پارتو
  4. نمودار علت و معلول
  5. نمودار تمرکز نقص ها
  6. نمودار پراکندگی

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن